Che fece...Il gran rifiuto*

του Νίκου Παπαδάκου

Υπάρχουν δύο εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις σχετικές με την αλληλουχία των γεγονότων που επηρεάζουν τις ζωές μας.
Η μεν πρώτη πιστεύει ότι τα πάντα σχεδόν είναι προδιαγεγραμμένα και επομένως απλά κανείς πρέπει να είναι προετοιμασμένος να αντιμετωπίσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις αναμενόμενες εξελίξεις την στιγμή που θα παρουσιαστούν μπροστά του.

Η δε δεύτερη θεωρεί ότι το μέλλον μας (όπως και την τύχη μας) την φτιάχνουμε μόνοι μας και η κάθε στιγμή διαμορφώνει τις επόμενες όπως η κάθε μας κίνηση συμμετέχει αποφασιστικά και ενεργά στην διαγραφή της πορείας μας.

Στις περισσότερες από τις περιπτώσεις οι δύο αυτές αντιλήψεις μπορούν να διαμορφώσουν, στον καθένα από τους θιασώτες τους, μια διαφορετική αντίληψη για το είδος και την διάρκεια των ενεργειών που πρέπει να εκτελεστούν για να προσεγγίσουμε το διακαώς επιθυμητό καλύτερο μέλλον.

Υπάρχουν όμως κάποιες χρονικές στιγμές που οι δύο εκ διαμέτρου αντίθετοι δρόμοι που ξεκινούν από τις δύο διαφορετικές αυτές προσεγγίσεις συγκλίνουν και διατρέχουν κάποια κοινά διαστήματα πριν να ξαναγυρίσουν στις αρχικές τους τροχιές.

Είναι εκείνες οι φορές που οι συγκυρίες ή η σωστή διαχείριση των αποφάσεων της ζωής φέρνουν τα γεγονότα ένα βήμα πριν από την αποκορύφωση. Είναι εκείνες οι στιγμές που τα σημάδια των καιρών συναντούν τις ικανότητες του καθενός από μας σε έναν μαγικό συνδυασμό που εμπεριέχει όλες τις δυνάμεις για την υπέρβαση.

Του ανθρώπου, της παρέας, της ομάδας, του έθνους.

Εκείνες τις στιγμές τις αποκαλούν ζωτικές για την πορεία της ζωής μας.

Είναι τα κομβικά σταυροδρόμια των μεγάλων αποφάσεων.

Οι στιγμές του μεγάλου ναι ή του μεγάλου όχι.

Οι στιγμές του "Il gran rifiuto" όπως θα τις αποκαλούσε ο Καβάφης.

Είναι εκείνες οι στιγμές που πρέπει εκείνος που καλείται να λάβει αυτού του μεγέθους την απόφαση να εκμεταλλευτεί στο μέγιστο όλες τις προσωπικές του δυνάμεις καθώς και όλα τα σημεία των καιρών.

Πολλοί έχουν αναρωτηθεί αν ο Ναπολέων (για παράδειγμα) είχε τόσο μεγάλες διοικητικές και στρατηγικές δυνατότητες ή αν απλά βρέθηκε την κατάλληλη στιγμή στην κατάλληλη θέση και εκμεταλλεύτηκε τα γεγονότα που ακολούθησαν την Γαλλική επανάσταση και την πορεία των ριζικών μεταβολών στην Ευρώπη.

Την απάντηση δεν μπορεί να την δώσει κανείς με βεβαιότητα αφού δεν έχουμε ακόμη ανακαλύψει εκείνο το μαγικό remote control που θα μπορεί να γυρίσει πίσω τα γεγονότα και τις συνέπειες που επιφέρουν οι πράξεις μας και να δοκιμάζει πολλαπλές εναλλακτικές λύσεις για το κάθε δίλημμα που παρουσιάζεται στην ζωή μας.

Αυτό όμως που μπορεί να ισχυριστεί κανείς με βεβαιότητα είναι ότι ακόμη και αν οι συγκυρίες ευνοούν κάποιες εξελίξεις, το μέγεθος της αποτελεσματικότητας και τα τελικά οφέλη που επιτυγχάνονται σχετίζονται άμεσα με τις επιλογές εκείνου που θα πάρει τις αποφάσεις.

Αποφάσεις, με μεγάλο ειδικό βάρος που θα το κουβαλά, τόσο ο ίδιος όσο και οι διάδοχοι του, για καιρό μετά από την κρίσιμη στιγμή που θα ληφθούν.
Σε ένα τέτοιο κομβικό σημείο της σύγχρονης ιστορίας της βρίσκεται η χώρα μας σήμερα.

Οι όποιες αποφάσεις θα βαραίνουν όχι μόνο την κυβέρνηση και τους Έλληνες του σήμερα, αλλά και τις γενιές που ακολουθούν.

Με κάποιο μαγικό τρόπο (όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα στα σταυροδρόμια της Ιστορίας του κάθε έθνους) η εποχή ευνοεί την λήψη ριζικών αποφάσεων.
Οι συνθήκες μπορεί να μην είναι ιδανικές αλλά είναι ξεκάθαρες.

Το παρελθόν συνωμότησε με μια σειρά σωστών ή λανθασμένων ή τυχαίων γεγονότων ώστε το παρόν να βρίσκεται μπροστά σε ένα σταυροδρόμι με δύο και μόνο δύο ζωτικές επιλογές πορείας.

Δύο δρόμοι ανοίγονται μπροστά μας, ένας ανηφορικός, γεμάτος στροφές και δύσβατος και ένας μεγάλος, ευκολοδήγητος κατήφορος.

Ή διαλέγουμε τον ανηφορικό και δύσβατο δρόμο της ανασυγκρότησης και της προόδου ή επιλέγουμε την εύκολη λύση.

Την κατηφόρα που λέγεται βόλεμα, λαϊκισμός και έχει ο Θεός, και δεν διαφέρει και πολύ από τον δρόμο που ακολουθούσαμε μέχρι σήμερα.
Θεωρώ ότι η επιλογή δεν είναι και τόσο δύσκολη υπόθεση για κάθε έντιμο πολίτη αυτής της χώρας.

Ο δρόμος του βολέματος, τον οποίον γνωρίζουν πολύ καλά όσοι κυβέρνησαν αυτόν τον τόπο για τόσες δεκαετίες, μας έφερε εδώ που είμαστε.

Η άκοπη κατηφορική πορεία μπορεί να μας χάρισε ευρυχωρία κατά την διάρκεια της διαδρομής αλλά τελικά μας τελμάτωσε στους βάλτους της απόγνωσης.
Μένει λοιπόν ο ανήφορος.

Είναι ο ίδιος δρόμος που διάλεξαν όσοι λαοί μεσουράνησαν στο διάβα της Ιστορίας.

Ο δρόμος που κατά την μυθολογία μας επέλεξε ο Ηρακλής και έγινε θρύλος.

Πρέπει να επιλέξουμε αυτό το μονοπάτι που περνάει μέσα από την σκληρή δουλειά και με όπλα όπως την διάθεση, το πάθος και το κοφτερό μυαλό μας θα μας ξαναδώσει την χαμένη μας αίγλη.

Οι καιροί ευνοούν την προσπάθεια.

Η πρόσφατη μερική έστω, απεξάρτηση της ευρωπαϊκής οικονομίας από το μοντέλο της λιτότητας και του αποπληθωρισμού δημιουργεί προοπτικές και για τη χώρα μας, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις διευκολύνουν την διαπραγμάτευση και τις κατάλληλες συμμαχίες.

Το έστω και στοιχειώδες αισιόδοξο κλίμα της αγοράς, μπορεί, μαζί με την ωρίμανση των συνθηκών και την αποδοχή της νέας πραγματικότητας από τους χρηματοπιστωτικούς φορείς, να λειτουργήσει σαν αφετηρία στον δύσκολο δρόμο της επανεκκίνησης της οικονομίας.

Η αναγνώριση από το σύνολο της υφηλίου, συμπεριλαμβανομένων και των δανειστών μας, της ανάγκης για στήριξη των ελληνικών προσπαθειών για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης μπορεί να λειτουργήσει σαν καταλύτης στον επανασχεδιασμό του μέλλοντος μας.

Η συνειδητοποίηση από το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της χώρας μας ότι αξίζει να γίνουν και άλλες θυσίες (εφόσον βέβαια το αποτέλεσμα τους θα οδηγεί σε μόνιμη αλλαγή των συνθηκών εξασφαλίζοντας μεσοπρόθεσμα ένα καλύτερο αύριο), μπορεί να βοηθήσει τις προσπάθειες των κυβερνώντων στην λήψη ακόμη και δύσκολων αποφάσεων που θα σχετίζονται με την αναγέννηση της πατρίδας μας.

Ο ιδιωτικός και ο δημόσιος τομέας για πρώτη φορά είναι τόσο άρρηκτα συνδεδεμένοι στην κοινή απόφαση να βγούμε ενωμένοι από την κρίση.

Η επιβίωση μέσα στην κρίση μαζί με τις θυσίες που αναγκάστηκε ο καθένας μας να κάνει, έχουν βοηθήσει το λαό μας να γίνει πιο σοφός και να μπορεί να κρίνει με γνώμονα το κοινό παρά το ατομικό συμφέρον.

Έτσι οι σωστές και έντιμες αποφάσεις των κυβερνώντων δεν κινδυνεύουν να παρερμηνευτούν κάτω από τις νουθεσίες αντιπάλων.

Η κοινή γνώμη δεν φοβάται πια λέξεις ταμπού, όπως ιδιωτικοποιήσεις κ.λπ. (εφόσον όμως τα πάντα θα γίνονται κάτω από συνθήκες διαφάνειας και υγείας) επομένως υπάρχουν όλα τα όπλα για την ανάπτυξη της Ελλάδας στην φαρέτρα της κυβέρνησης.

Θεωρώ ότι στις καρδιές των κυβερνώντων η μεγάλη, η κρίσιμη για το έθνος απόφαση έχει ληφθεί και μαζί θα ανέβουμε τον ανηφορικό δρόμο της επανάκαμψης και της προόδου.

Το θέμα είναι ότι πρέπει γρήγορα να γίνουν οι απαιτούμενες εκείνες ενέργειες που θα διευκολύνουν την υλοποίηση του εγχειρήματος.

Πρέπει να σχεδιαστεί (στα νέα δεδομένα) και να ακολουθηθεί πιστά ένα πλάνο μετάβασης χωρίς τα πισωγυρίσματα που ρίχνουν το ηθικό του μαχόμενου λαού και εκθέτουν τις προσπάθειες μας στα μάτια εχθρών και φίλων.

Δεν περισσεύει κανείς σε αυτήν την προσπάθεια και επομένως η κυβέρνηση πρέπει να ζητήσει την αρωγή όλων μας.

Των εργαζομένων στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα, των αγροτών, των επαγγελματιών, των υγιών επιχειρηματιών, όλων.

Ο κάθε Έλληνας δικαιούται αλλά και υποχρεούται να συμμετάσχει στο χτίσιμο του μέλλοντος του.

Οι μέρες είναι κρίσιμες αλλά τα σημάδια των καιρών προοιωνίζουν καλύτερες μέρες.

Το αν οι δικοί μας ηγέτες φτιάξουν την επόμενη μέρα ή αν η επόμενη μέρα τους βρει ετοιμοπόλεμους στα μετερίζια του αγώνα για το καλύτερο αύριο θα απασχολήσει κυρίως τους ιστορικούς του μέλλοντος.

Εμάς (ανεξαρτήτως αν πιστεύουμε ότι τα γεγονότα δημιουργούν τους ηγέτες ή οι ηγέτες τα γεγονότα) μας ενδιαφέρει το να κερδηθεί η μάχη της ανάπτυξης και της ευημερίας.

Το ελληνικό πείραμα της Αριστεράς (ευχής έργο και με την βοήθεια όλων των πολιτικών χώρων και κομμάτων) έχει την μεγάλη ευκαιρία να μείνει στην Ιστορία επειδή το κατάφερε.

Προσοχή σε μία "λεπτομέρεια" όμως. Το ότι οι καιροί ευνοούν κάποιες επιτυχίες δεν σημαίνει ότι οι στόχοι επιτεύχθηκαν. Υπήρξαν πολλοί πριν και μετά τον Ναπολέοντα, σε παρόμοιες συνθήκες που δεν τους αναφέρει ούτε σε λίγες γραμμές η Ιστορία.

* "che fece... il gran rifiuto" (που έκανε... τη μεγάλη άρνηση): Τίτλος ποιήματος του Κ. Καβάφη

βασισμένο πάνω στους στίχους από την "Κόλαση" του Δάντη -  "che fece, per vildate, il gran rifiuto" (που έκανε, από δειλία, την μεγάλη άρνηση)