Σεμινάριο για την Ασφάλεια
Για την επανεκκίνηση της οικονομίας
Για καινοτόμες ιδέες
Για την ανάπτυξη

 

 

του Νίκου Παπαδάκου*

Η πορεία του θεσμού της κοινωνικής ασφάλισης είναι συνδεδεμένη με μακρόχρονες ιστορικές αντιπαραθέσεις. Πολλές φορές έχουν γίνει προσπάθειες εξυγίανσης, το σημαντικότερο όμως στοιχείο προς την επιλογή της σωστής κατεύθυνσης περνάει μέσα από τη συνειδητοποίηση της ειδοποιού διαφοράς "κυρίας" και "επικουρικής" σύνταξης.

Η θεμελιώδης διαφορά μεταξύ τους συνίσταται κυρίως στο γεγονός ότι η κυρία ασφάλιση αποτελεί ικανοποίηση συνταγματικής επιταγής, η οποία επιβάλλει στο κράτος την εξασφάλιση ενός στοιχειώδους οικονομικού επιπέδου για όλους τους πολίτες. Η οικονομική εξασφάλιση των πολιτών θεωρείται δημόσιο αγαθό επειδή επηρεάζει θετικά την κοινωνική συνοχή.

Η χρηματοδότηση της κυρίας σύνταξης δημιουργείται από πόρους προερχόμενους από τρεις άξονες: τις εισφορές ασφαλισμένων, εργοδοτών (όπου υφίστανται σαν "κοινωνικοποιημένος μισθός") και κράτους (κυρίως για το "κοινωνικό" τμήμα της παροχής, όπως τα κατώτατα όρια, η ανεργία κ.λπ.).

Η δομή του συστήματος γίνεται λειτουργική και αποτελεσματική με την ύπαρξη περιορισμένου αριθμού ασφαλιστικών παρόχων με βάση την επαγγελματική τους δραστηριότητα (μισθωτοί, ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες) και όχι με την πολυδιάσπασή του.

Το έργο της κυρίας σύνταξης έχει σαφή τον ρόλο του αναδιανεμητή προστατεύοντας με αυτόν τον τρόπο τόσο τα κατώτερα όρια συντάξεων και υποστηρίζοντας τις μικρομεσαίες κλίμακες δικαιούχων.

Την ώρα λοιπόν που η κύρια σύνταξη επιτελεί το κοινωνικό της έργο στο πλαίσιο των επιταγών του Συντάγματος, η επικουρική σύνταξη, αν και νομοθετικά θεμελιωμένη, εν τούτοις προκαλείται από συλλογικές και όχι κοινωνικές επιδιώξεις. Η πρόθεσή της είναι να βελτιώσει τις παροχές της κυρίας ασφάλισης προς τα μέλη του αντίστοιχου συλλογικού φορέα που υποστηρίζει. Το μέγεθος στο δικαίωμα της επικουρικής σύνταξης κατοχυρώνεται με μοναδικό κριτήριο την αναλογία των εισφορών του κάθε δικαιούχου προς τα επικουρικά ταμεία και με παντελή έλλειψη του αναδιανεμητικού χαρακτήρα.

Η έλλειψη του στοιχείου αυτού δημιουργεί σε κάποιους ερωτήματα σχετικά με το αν μπορεί το κάθε επικουρικό ταμείο να θεωρηθεί ότι συμμετέχει στην κοινωνική ασφάλιση, όπου συμμετέχουν μόνο οι φορείς με χαρακτήρα αναδιανεμητικό και όχι όσοι ακολουθούν τη φιλοσοφία του κεφαλαιοποιητικού συστήματος, όπως π.χ. οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες.

Η χρηματοδότησή της επιτυγχάνεται από αποκλειστικές εισφορές των ασφαλισμένων, από συμμετοχή των εργοδοτών και ενίοτε από κοινωνικούς πόρους. Το περίεργο είναι ότι η ως άνω ποικιλία οφείλεται σε καταλυτική παρέμβαση του κράτους (νομοθετική πρωτοβουλία).

Έτσι η πολιτεία απέκτησε δικαιώματα εκεί που δεν δικαιούται (αυτοχρηματοδοτούμενοι και γι' αυτό δικαιούμενοι αυτοδιοικήσεως οργανισμοί), ανέλαβε υποχρεώσεις ως μη όφειλε (αναλαμβάνοντας την ευθύνη της οικονομικής τους πορείας) και ανέχθηκε ακραίες περιπτώσεις (διαχωρισμός φορέων όταν ασφαλισμένοι και πηγή χρηματοδότησης ταυτίζονται).

Ίσως μάλιστα το γεγονός ότι η σύγχρονη συγκυρία έχει αναγάγει το ασφαλιστικό, και ειδικά την επικουρική σύνταξη, σε καθοριστικό παράγοντα της οικονομικής πορείας στην Ευρώπη ίσως να επιβάλλει την αύξηση του προβληματισμού ανάμεσα σε πολιτικούς και πολίτες.

Ο Νίκος Παπαδάκος είναι χημικός μηχανικός, επιχειρηματίας, πρόεδρος του Δ.Σ. του Δικτύου Επιχειρηματικότητας Καινοτομίας Ανάπτυξης (ΔΕΚΑ)

* Αναδημοσιευση από την "Avgi.gr" της 21/10/2015