Του Νίκου Παπαδάκου

Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια μιλούν όλοι για την καινοτομία και την ανάπτυξη την οποίαν θα φέρουν στη χώρα οι σύγχρονες καινοτόμες διαδικασίες και δράσεις.

Οι πολιτικοί μάλιστα, όσο και οι ακαδημαϊκοί κύκλοι, μεταχειρίζονται την λέξη καινοτομία σε τέτοιο βαθμό και με τέτοια συχνότητα ώστε θα έλεγε κανείς ότι η χώρα μας ρίσκεται σε κάποιο πολύ υψηλότερο επίπεδο από την 45η θέση στην παγκόσμια λίστα και σίγουρα σε καλύτερη από την 21η ανάμεσα στις 28 χώρες της Ε.Ε.

Έτσι φτάσαμε στην κατάσταση η Ελλάδα, η χώρα που έγινε γνωστή στα πέρατα της Οικουμένης για τους άθλους του πολυμήχανου Οδυσσέα κοντά 30 αιώνες πριν, να μην μπορεί να ανταγωνιστεί σε καινοτομία χώρες με παρελθόν μόλις λίγων δεκαετιών.

Το γιατί βρισκόμαστε σε αυτή τη θέση και το γιατί έχουμε επίσης την πρώτη θέση στην πτωτική τάση στην καινοτομία, μέσα σε όλη την ήπειρο που κατοικούμε, δεν είναι πολύ δύσκολο να το αντιληφθεί κανείς.

Διαφθορά, διαπλοκή, αδιαφάνεια, κρατικοδίαιτη οικονομία, γραφειοκρατία, έλλειψη αναπτυξιακής πολιτικής, αντιπαραγωγικότητα είναι λίγες μόνο από μια σειρά από πρακτικές οι οποίες δεν συνάδουν με το πνεύμα της καινοτομίας και δεν εξασφαλίζουν σε κανένα νέο άνθρωπο το περιβάλλον το οποίο απαιτείται για να λειτουργήσουν δημιουργικά το μυαλό και το σώμα του.

Ας μην λησμονήσουμε βέβαια εδώ να αναφερθούμε και στη μεγάλη συνδρομή των κοντόφθαλμων πολιτικών της χώρας στο κατρακύλισμα αυτό το οποίο μας κατέντησε ουραγούς της Ευρώπης.

Ας μην ξεχάσουμε εκείνους τους πολιτικούς, οι οποίοι στοχεύοντας στις επόμενες εκλογές και όχι τις επόμενες γενιές, επικεντρώθηκαν στην εξαγορά ή την ομηρεία των ψηφοφόρων, αδιαφορώντας για τις κοσμοϊστορικές αλλαγές που επιτελέστηκαν αυτά τα χρόνια γύρω μας επηρεάζοντας κάθε γωνιά του πλανήτη γη και άφησαν την Ελλάδα έξω από το μέλλον.

Το τι πρέπει να γίνει για να αλλάξουμε έστω και την τελευταία στιγμή, την καθοδική μας πορεία ίσως να φανεί ξεκάθαρο σε όποιον παρακολουθήσει στην συνέχεια τους λόγους για τους οποίους βρέθηκαν, για μια ακόμη φορά, στις πρώτες θέσεις της καινοτομίας οι χώρες που βρέθηκαν και φέτος.

Ποιές είναι οι λοιπόν πλέον καινοτόμες χώρες του κόσμου για το 2015 και με ποια κριτήρια επιλέγησαν.

Από το 2008 και μέχρι και σήμερα το πανεπιστήμιο Cornellκαι ο οργανισμός «World Intellectual Property» κάθε χρόνο ανακοινώνουν την «Παγκόσμια Κατάταξη Καινοτομίας» (Global Innovation Index.)

Βασικά πρόκειται για μία λίστα η οποία με σειρά κατάταξης τις περισσότερο καινοτόμες χώρες της χρονιάς που διανύουμε .

Οι νικητές και αυτής της χρονιάς δεν εμφανίζονται για πρώτη φορά στις κορυφαίες θέσεις της λίστας αφού επιτυγχάνουν διαρκώς στις γενικές κατηγορίες τις οποίες εξετάζουν οι αναλυτές και αυτές είναι:

η έρευνα, οι υποδομές, τα πανεπιστημιακά ιδρύματα, η επιχειρηματική εξειδίκευση καθώς και η αντίστοιχη της αγοράς και η αφοσίωση στην γνώση και την δημιουργικότητα

Οι πλέον καινοτόμες χώρες κρίνονται επίσης από το κατά πόσον διδάσκουν και προωθούν την παραγωγικότητα, από την προοδευτικότητα και την αποτελεσματικότητα των νόμων τους οποίους θεσπίζουν, από το σύγχρονο επαγγελματικό και επιχειρηματικό περιβάλλον που διασφαλίζουν καθώς και από τις τεχνολογίες αιχμής τις οποίες αναπτύσσουν.

Στην συνέχεια και με την διαδικασία της αντίστροφης παρουσίασης (final come down ) παρουσιάζονται οι 15 πλέον καινοτόμες χώρες της χρονιάς που τελειώνει συμπεριλαμβάνοντας τους τομείς στους οποίους παρουσιάζουν την ιδιαίτερη αιχμή τους η καθεμία από αυτές:

Στην 15η θέση η Νέα Ζηλανδία (NewZealand). Πρόκειται για μια χώρα με διαρκώς αυξανόμενη την παγκόσμια εκτίμηση για την καινοτομία που παρουσιάζει στην βιομηχανία του κινηματογράφου. Η Νέα Ζηλανδία η οποία είναι ονομαστή για την χρήση των τηλεκατευθυνόμενων αεροπλάνων, εξακολουθεί να στέκει ψηλά στην λίστα των καινοτόμων χωρών του πλανήτη.

Στην 14η θέση θα βρούμε την Νότια Κορέα (Republic of Korea) για την οποία η ανάλυση του Global Innovation Index (GII) αναφέρει ότι παρουσιάζει την μεγαλύτερη εξέλιξη της, στην έρευνα και τον τομέα της ανάπτυξης.

Ακολουθεί μία έκπληξη στην θέση νούμερο 13. Αναφερόμαστε στην Ισλανδία (Iceland.) Πρόκειται, κατά τους αναλυτές για το θαύμα της επανόδου στην ανάπτυξη, μίας χώρας η οποία αντιμετώπισε τόσα προβλήματα στο πρόσφατο παρελθόν. Η Ισλανδία ανεβάζει διαρκώς ρυθμούς, δημιουργώντας τα δικά της ιντερνετικά αποθηκευτικά σύννεφα και στοχεύοντας να καταστεί μεγάλη δύναμη στον ολοένα αναπτυσσόμενο κόσμο της πληροφορικής.

Λίγο πιο πάνω στην 12η θέση, συναντάμε μια χώρα της οποίας το ηθικό μέρος της τεχνολογίας, αμφισβητείται έντονα τις τελευταίες μέρες, μετά το πρόσφατο σκάνδαλο της Φολκσβάγκεν που συγκλονίζει την ανθρωπότητα. Την Γερμανία (Germany) η οποία συμπεριλαμβάνεται ψηλά στις λίστες, κυρίως λόγω των πολλών τεχνολογικών εφαρμογών του Εθνικού της Γραφείου Ευρεσιτεχνίας καθώς και της ανεπτυγμένης τεχνολογίας στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας.

Υποβαθμισμένο κατά μια θέση από την αντίστοιχη περυσινή παγκόσμια κατάσταση, συναντούμε στο νούμερο 11 το Χονγκ Κογκ (HongKong). Αν και για πρώτη φορά η χώρα βρίσκεται εκτός δεκάδας, όμως εξακολουθεί να παίζει έναν όλο και περισσότερο επεκτεινόμενο ρόλο στην παγκόσμια οικονομία.

Ακολουθεί η δεύτερη μετά την Ισλανδία από τις σκανδιναβικές χώρες. Στην θέση νούμερο 10 η Δανία (Denmark). Η χώρα με την πρώτη θέση στην αποτελεσματικότερη διακυβέρνηση και με το καλύτερο κυβερνητικό σύστημα σε όλον τον πλανήτη, παρουσιάζει επίσης μεγάλο αριθμό από ερευνητές και μία σπουδαία ποιότητα στην εκπαίδευση όλων των βαθμίδων.

Στην 9η θέση βρίσκεται το Λουξεμβούργο (Luxembourg). Η μικροσκοπική Ευρωπαϊκή χώρα καταλαμβάνει περίοπτη θέση στην λίστα κυρίως λόγω των υψηλών επιδόσεων της στους τομείς του Εμπορίου και των Επενδύσεων χωρίς όμως να υποτιμάται το υψηλό επίπεδο παιδείας και εκπαίδευσης που παρέχει.

Την μεγαλύτερη άνοδο από τις χώρες που βρίσκονται στις πρώτες θέσεις της λίστας, παρουσιάζει η Ιρλανδία ( Ireland) η οποία φιγουράρει στην 8η θέση. Η Ιρλανδία ανεβασμένη κατά τρεις θέσεις από την αντίστοιχη αξιολόγηση του 2014 όταν βρέθηκε στην 11η θέση, οφείλει την πρόοδο της στην αναγνώριση της βελτίωσης των υποδομών και της δημιουργικότητας καθώς και την διατήρηση της σχεδιαστικής κουλτούρας της χώρας

Η Σιγκαπούρη (Singapore) βρίσκεται στην 7η θέση αφού θεωρείται μια από τις πλέον σταθερές και δομημένες χώρες, με σπουδαίο πολιτικό περιβάλλον και η οποία δείχνει ιδιαίτερη φροντίδα στην υποστήριξη της οικολογικής αειφορίας του περιβάλλοντος.

Μία ακόμη αντιπρόσωπος της σκανδιναβικής χερσονήσου η Φινλανδία ( Finland) συναντάται στην 6η θέση της λίστας. Αν και υποβαθμισμένη κατά δύο θέσεις από το 2014 η Φινλανδία εξακολουθεί να αναγνωρίζεται διεθνώς για το έργο της στην Τεχνολογία, την Έρευνα και την Ανώτερη και Ανώτατη Εκπαίδευση.

Στην 5η θέση οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (United States). Οι ΗΠΑ ανέβηκαν πέντε θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη τα τελευταία χρόνια (από το 2012 μέχρι σήμερα) κυρίως λόγων των θαυμαστών επιδόσεων τους στην γενικευμένη εφαρμογή της τεχνολογίας του διαδικτύου καθώς και στην ισχύ αντιμετώπισης των πιέσεων των παγκοσμίων αγορών σχετικά με τις αποθεματικές αξίες.

Στην συνέχεια συναντούμε χώρες οι οποίες προέρχονται από την «γηραιά» ήπειρο την Ευρώπη, η οποία αποδεικνύεται ότι δεν είναι καθόλου γερασμένη αφού ηγείται σε ότι πιο νεανικό, καινοτόμο, πρωτοπόρο παρουσιάζεται σήμερα στην υφήλιο.

Στην 4η θέση η Ολλανδία (Netherlands) η οποία με την ισχυρή online κουλτούρα της βρίσκεται στην κορυφή της επιμέρους λίστας η οποία βαθμολογεί την «εξ αποστάσεως συμμετοχή (e-participation)» και συγκεκριμένα επιβραβεύτηκε για την διαδραστική σύνδεση του πολίτη με όλους τους φορείς διακυβέρνησης της χώρας, χωρίς να υστερεί στους τομείς της Έρευνας και της Τεχνολογίας.

Ακολουθεί στην 3η θέση η Σουηδία ( Sweden), η οποία με τα πολύ καλά σχεδιασμένα Πανεπιστημιακά της Ιδρύματα και τους υψηλών επιτευγμάτων αποφοίτους τους είναι φυσιολογικό να μην λείπει από την κορυφαία τριάδα της παγκόσμιας καινοτομίας, τα τελευταία χρόνια.

Στην 2η θέση το Ηνωμένο Βασίλειο ( United Kingdom). Η ποιοτική εκπαίδευση και η υψηλή παραγωγικότητα κρατούν πάντα ψηλά το Ηνωμένο Βασίλειο ενώ δεν υστερεί σε καμία από τις επιμέρους υπολίστες με τα υπόλοιπα καινοτομικά κριτήρια. Γενικά η Μεγάλη Βρετανία παρουσιάζει μια αξιοσημείωτη σταθερότητα σε όλο το φάσμα των καινοτομικών διαδικασιών καθώς και στο καθεστώς διακυβέρνησης της χώρας.

Η κορυφή της λίστας δεν παρουσιάζει και για αυτή την χρονιά καμία έκπληξη. Όπως συμβαίνει διαρκώς από το 2011 και εντεύθεν την πρώτη θέση καταλαμβάνει δικαίως η Ελβετία ( Switzerland).

Η χώρα παραμένει διαρκώς στο νούμερο 1 της σχετικής λίστας τόσο για την γνωστική οικονομία της όσο και για την ικανότητα της να μετατρέπει την καινοτόμο σκέψη σε παραγωγικές δράσεις, όπως για παράδειγμα η χρήση της εικονικής πραγματικότητας εκ μέρους των τραπεζών της χώρας ώστε να προσφέρουν τα επενδυτικά τους εργαλεία στους πελάτες.

Αυτή ήταν η λίστα των 15 πλέον καινοτόμων χωρών του πλανήτη.

Η Ελλάδα απουσιάζει από αυτήν, όπως απουσιάζει και από όλες τις επόμενες τριάντα θέσεις της λίστας, όχι επειδή μονίμως θέλουν να μας αδικούν αλλά γιατί εμείς μονίμως θέλουμε να αδικούμε τον εαυτό μας.

Και θα τον αδικούμε πάντα, αν δεν αποφασίσουμε να αλλάξουμε μια και καλή το μέσα μας ώστε να αλλάξει και το έξω μας.

«Όσο περισσότερη η γνώση, τόσο μικρότερο το εγώ. Όσο μικρότερη η γνώση, τόσο μεγαλύτερο το εγώ» έγραφε ο Albert Einstain.

Αν αυξήσουμε, ο καθένας ξεχωριστά και όλοι μαζί, το επίπεδο της προσπάθειας μας προς την υγιή και καινοτόμο ανάπτυξη, αποφεύγοντας τα πολλά ανούσια λόγια και τις εύκολες λύσεις τις οποίες παράγει το εθνικό μας σπορ, αυτό του βολέματος και αν απαλλαγούμε από τα βαρίδια του άθλιου παρελθόντος που μας έφεραν σε αυτά τα χάλια, τότε πολλά μπορούν να αλλάξουν.

Όταν θα φτάσουμε (και θα το καταφέρουμε γρήγορα αν καθαρίσουμε έγκαιρα όλον τον παραγωγικό ιστό της χώρας από το άρρωστο και φθαρμένο του μέρος) στο επίπεδο, να κοιτάμε στα μάτια τους Ευρωπαίους και άλλους εταίρους μας με το θάρρος του ανθρώπου που έχει καθαρή την συνείδηση του, με το κύρος της βαθειάς γνώσης και κρατώντας στα χέρια μας την απαιτούμενη τεχνογνωσία για την πρόοδο της χώρας, θα διαπιστώσουμε ότι τα λόγια μας θα αποκτήσουν περισσότερο βάρος, ότι οι απόψεις μας θα τυγχάνουν μεγαλύτερου σεβασμού, ότι οι προτάσεις μας θα αντιμετωπίζονται σε ισοδύναμη βάση με τις δικές τους.

Αλλά για να φτάσουμε εκεί πρέπει πρώτα απ' όλα να ανατρέψουμε την δικτατορία του κατεστημένου των βολεμένων, των αντιπαραγωγικών, των πολιτικάντηδων.

Αλλιώς και του χρόνου, όπως και όλα τα χρόνια που θα ακολουθήσουν, θα διαβάζουμε τις αντίστοιχες μελλοντικές έρευνες με την κατάταξη των αναπτυγμένων χωρών του κόσμου και θα συνεχίσουμε να αναρωτιόμαστε για το τι και το ποιός μπορεί να φταίει και μας βρίσκουν μονίμως στις τελευταίες θέσεις της κάθε λίστας.