του Στέλιου Λουλάκη

πρόεδρου επιτροπής επιχειρηματικότητας τομέα Εργασίας του Δ.Ε.Κ.Α

 

Η 1η ΠΤΩΧΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

   Η φράση:«πτώχευση του ελληνικού κράτους», είχε να μπει στα στόματα των ελλήνων από την δεκαετία του 1930 –, δηλαδή εδώ και ογδόντα περίπου χρόνια-. Δυστυχώς , όλα δείχνουν , πως ούτε το πολιτικό προσωπικό της χώρας , αλλά ούτε και οι ίδιοι οι θιγόμενοι (δηλαδή οι έλληνες πολίτες….. ) δεν διδάχθηκαν σχεδόν τίποτα από την ιστορία της χώρας μας !

   Ένα τραγούδι λέει : «…τίποτα δεν έχει αλλάξει , τίποτα δεν είν’ όπως παλιά…..».

Ισως αυτός ο στίχος να εκφράζει με τον πιο ακριβή , αλλά και εύγλωττο τρόπο , την σημερινή κατάσταση της ελληνικής οικονομίας.

   Αυτή η σειρά των άρθρων , έχει σαν στόχο να παρουσιάσει , με τρόπο απλό και κατανοητό , ακόμα και στους μη ειδικούς , την ιστορία των τεσσάρων πτωχεύσεων της χώρας , από την Επανάσταση του 1821 έως και σήμερα .

   Εάν υπάρχουν διαφορές ή ομοιότητες με τα χαρακτηριστικά του «σήμερα» , είναι κάτι που θα αφεθεί στην κρίση των αναγνωστών. Εμείς απλά θα παρουσιάσουμε τα ιστορικά γεγονότα από μια οπτική , όσο γίνεται πιο αντικειμενική .

1827-Η 1η πτώχευση της Ελλάδας

ΜΙΑ ΧΏΡΑ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ

Ισως ακούγεται υπερβολικό αλλά , από μία άποψη ,το ελληνικό κράτος δημιουργήθηκε με «δανεικά» χρήματα….

Οσο κι αν η παραπάνω πρόταση ξενίζει ακόμα και τον πιο καλοπροαίρετο αναγνώστη-παρατηρητή , εν τούτοις εμπεριέχει μια πραγματικότητα , που είναι αποδεδειγμένη ιστορικά……

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Είναι αυτονόητο για όλους , ότι κανένας απελευθερωτικός αγώνας –όπως ήταν και η ελληνική επανάσταση του 1821- δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί και πολύ περισσότερο να έχει θετικό αποτέλεσμα , εάν δεν υποστηρίζεται από οικονομικούς πόρους. Χρειάζονται χρήματα για εξοπλισμούς , τρόφιμα και υλικά για συντήρηση του στρατού , για υλικο-τεχνική υποστήριξη , ιατροφαρμακευτική και πολλά άλλα.

Στην περίπτωση της Ελλάδας , αρκετά πριν από την έναρξη της ελληνικής επανάστασης , είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται χρήματα για την προετοιμασία της.

Το πολιτικό σκηνικό στην Ευρώπη ευνοούσε την ύπαρξη απελευθερωτικών κινημάτων , μέσα στα σύνορα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ο διαμελισμός της , αποτελούσε διακαή πόθο της Δυτικής Ευρώπης της εποχής.

Από την άλλη πλευρά , ο οικονομικός , στρατιωτικός και πολιτικός έλεγχος ενός νέου κράτους , που θα γεννιόταν από την όποια εξέγερση – στην προκειμένη περίπτωση της Ελλάδας- ήταν επιχειρησιακά , μια πολύ ενδιαφέρουσα υπόθεση για τις ισχυρές ευρωπαϊκές χώρες.

Με μια κουβέντα , οι χώρες και μαζί τους οι τραπεζίτες της Ευρώπης, μυρίστηκαν «ψητό».

Τι ακριβώς όμως ήταν το «ψητό »?

Γιατί η Ελλάδα εκείνης της εποχής ήταν μια «πολύφερνη νύφη»?

Με ποιά κριτήρια φερεγγυότητας και αξιοπιστίας του «πελάτη» (Ελλάδα) αποφασίζουμε να την δανείσουμε (εμείς οι δανειστές)?

Είναι αυτονόητο ( και κατά τεκμήριο προφανές) ότι οι «δανειστές» της χώρας μας, αξιολογούν τα οικονομικά τους οφέλη , με όρους που είναι –τουλάχιστον- στα όρια της τοκογλυφίας…

Ποιοι ήταν λοιπόν οι λόγοι, που ο «ευρωπαϊκός παράγοντας» και συγκεκριμένα οι Αγγλοι , αποφάσισαν να βοηθήσουν οικονομικά την Ελλάδα το 1824-1825 , ώστε να μπορέσει να συνεχίσει τον απελευθερωτικό της αγώνα?

ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΔΑΝΕΙΑ

Ας δούμε λοιπόν πως μπορεί να σκέφτηκαν οι ευρωπαίοι «φίλοι» μας :

1.Ενα νέο κράτος γεννιέται: Η Ελλάδα : Μια χώρα με πλούσια ιστορία, , με μια πολύ ενδιαφέρουσα στρατηγική θέση , που δεσπόζει στην λεκάνη της Μεσογείου( τότε δεν ήταν ακόμη γνωστός ο ορυκτός πλούτος και δεν υπήρχαν τα σημερινά γεωπολιτικά χαρακτηριστικά). Είναι πολύ ελκυστικό , να μπορέσουμε , -πριν καν ιδρυθεί- να την δεσμεύσουμε οικονομικά και επομένως να την ελέγξουμε οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά .

Πως μπορεί να γίνει αυτό?

Ο τρόπος είναι ένας , πολύ παλιός και πολύ απλός:

Θα την δανείσουμε τώρα, που βρίσκεται σε δύσκολη θέση και είναι έτοιμη να αποδεχθεί τους «όρους» δανεισμού που θα της επιβάλλουμε.

2.Τα δύο δάνεια που έσπευσαν να δώσουν οι Αγγλικές Τράπεζες στην Ελλάδα , ήταν συνολικού ύψους 2.800.000 λιρών ( το 1824 ύψους 800.000 και το 1825 ύψους 2.000.000 λιρών). Ηταν τα λεγόμενα «δάνεια

της ανεξαρτησίας» , που στην πραγματικότητα άνοιξαν τον μεγάλο «κύκλο» της εξάρτησης της χώρας από τις «προστάτιδες δυνάμεις», έναν κύκλο που ακόμα και σήμερα δεν έχει κλείσει.

Τα δάνεια αυτά θα μπορούσαν εύκολα να ονομασθούν και «ληστρικά δάνεια».Ο χαρακτηρισμός δεν είναι τυχαίος. Προκύπτει από τους δανειακούς όρους που επέβαλαν οι δανειστές μας.

Το μεγαλύτερο μέρος των δανείων αυτών ( ίσως πάνω από το 80%) δεν έφτασε ποτέ στην Ελλάδα . Από το πρώτο δάνειο , στην χώρα έφτασε μόλις το 40% του αρχικού κεφαλαίου !!Από το δεύτερο δάνειο , στην χώρα έφτασε μόλις το 10% !!! Τα υπόλοιπα (80%) σπαταλήθηκαν σε προείσπραξη τόκων , μεσιτικές προμήθειες   και συγχρόνως θεωρήθηκε(από τους δανειστές) μια χρυσή ευκαιρία για «πώληση» πολεμικού υλικού. Η Ελλάδα «υποχρεώθηκε» να παραγγείλει την ναυπήγηση δύο φρεγατών στην Αμερική. Η μία από τις δύο όμως δεν έφτασε ποτέ στη χώρα !!!

Συμπέρασμα: από τα δύο δάνεια περίπου το 20% έφτασε στην Ελλάδα.

Ακόμα , όμως , και το 20% που έφτασε στην χώρα , κατασπαταλήθηκε σε αλόγιστες δαπάνες από τον ντόπιο παράγοντα.

Οι δανειστές της χώρας βεβαίως , σε καμία περίπτωση δεν θα διακινδύνευαν τα χρήματά τους .

Από την μία πλευρά , πήραν εμπράγματες εγγυήσεις για τα δάνεια :

Υποθήκευσαν τα «εθνικά κτήματα» (οι εκτάσεις που άφησαν οι τούρκοι εγκαταλείποντας την Ελλάδα).

Σας θυμίζει κάτι αυτό?

Από την άλλη πλευρά , θα έπρεπε να διασφαλίσουν την κρατική οντότητα της Ελλάδας , έτσι ώστε να είναι ικανή να επιστρέψει τα «δανεικά» ( αν πεθάνει ο άρρωστος, τότε ποιος θα πληρώσει την εγχείριση?).

Σας θυμίζει μήπως και αυτό κάτι ?

Ο αμφίρροπος -τη δεδομένη στιγμή - αγώνας των ελλήνων , έθετε σε άμεσο κίνδυνο την προοπτική σύστασης του ελληνικού κράτους και επομένως την ικανότητά της να αποπληρώσει τα χρέη.

Στην παρούσα φάση , αποφασιστικής σημασίας γεγονός, είναι η Ναυμαχία του Ναυαρίνου– που αποφασίστηκε από τον «διεθνή παράγοντα»- , κατά την οποία οι μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης ( Αγγλία, Γαλλία , Ρωσία ) καταφέρνουν καθοριστικό «χτύπημα» στους στόλους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Αιγύπτου και γέρνουν την πλάστιγγα υπέρ της αγωνιζόμενης Ελλάδας.

Ετσι, διασφαλίζεται -σε μεγάλο βαθμό- η δημιουργία του Ελληνικού κράτους και επομένως οι «δανειστές» μας μπορούν να κοιμούνται ήσυχοι!!!

Η 1η ΠΤΩΧΕΥΣΗ ΤΟΥ 1827

Οι δανειακές υποχρεώσεις της χώρας είναι ήδη πολύ βαριές.

Δυσβάστακτες για την σχεδόν κατεστραμμένη οικονομία της χώρας.

Το 1927 , ο κυβερνήτης της Ελλάδας , ο Καποδίστριας ,μπροστά στο αδιέξοδο , ζητά νέο δάνειο για την πληρωμή των τοκοχρεωλυσίων των δανείων.

Οι δανειστές αρνούνται το δάνειο και η χώρα δηλώνει αδυναμία πληρωμής των υποχρεώσεών της , που προέκυπταν από τα «ληστρικά δάνεια» ή (αλλιώς) «δάνεια της ανεξαρτησίας» .

Η πρώτη πτώχευση της Ελλάδας –που δεν έχει ακόμα συσταθεί ως κράτος - είναι γεγονός .

Στέλιος Μ.Λουλάκις

Οικονομολόγος

Υπεύθυνος Επιτροπής Εργασίας ΔΕΚΑ